✓ 100% legaal en gratis: Publiek domein. Bron: Project Gutenberg. Geen registratie.
Dit werk behoort tot het publiek domein — de auteursrechten zijn verlopen. Bron: Project Gutenberg. Downloaden is 100% legaal en zonder registratie.
De Mantel werd gepubliceerd door Nikolaj Gogol in 1842, hetzelfde jaar als Dode Zielen, en is de tekst die Dostojevski vatte in de zin 'Wij allen komen uit Gogols Mantel voort'. De novelle vertelt de geschiedenis van Akaki Akakijevitsj Basmasjkin, een kleine ambtenaar in Sint-Petersburg wiens enige taak het overschrijven van documenten is en wiens enige persoonlijkheid uit die taak bestaat. Wanneer zijn oude mantel definitief te sjoffel is voor het Petersburgse winterklimaat, spaart Akaki maandenlang voor een nieuwe. De aankoop van de nieuwe mantel transformeert zijn leven tijdelijk; 's avonds op weg naar huis wordt hij beroofd. Zijn pogingen bij de autoriteiten de mantel terug te krijgen leiden tot vernederingen die zijn dood veroorzaken. Na zijn dood waart zijn geest door de stad en steelt mantels van voorbijgangers.
De Mantel is de tekst die het meest economisch de bureaucratische onmenselijkheid beschrijft: de systemen die individuen reduceren tot hun functionele rol en geen aandacht hebben voor hun menselijke werkelijkheid. Akaki bestaat voor zijn omgeving uitsluitend als functie, de schrijver, en niet als persoon. Wanneer de functie in gevaar komt, is er niemand die hem helpt omdat er niemand is die hem als persoon beschouwt. De fantastische conclusie, waarbij Akakis geest mantels rooft in een parodie van zijn eigen beroving, is Gogols weigering zijn tekst in het realisme te houden: het sociale systeem dat Akaki heeft vernietigd, produceert een fantoom dat buiten de regels van dat systeem valt en het van buitenaf aanvalt. Die structuur, het systeem dat zijn eigen monster produceert, is een van Gogols meest originele bijdragen aan de literatuur van de negentiende eeuw.
De Mantel is het beste bewijs dat grote literatuur geen grote omvang vereist: in minder dan veertig bladzijden bouwt Gogol een wereld, een personage en een analyse van de bureaucratische dehumanisering die uitgebreidere werken over hetzelfde onderwerp niet evenaren. De tekst is ook een demonstratie van de stijlistisch meest specifieke kwaliteit van Gogol: zijn vermogen het tragische en het komische zo te vermengen dat het lachen achter de lezer aankomt zodra hij heeft begrepen wat hij eigenlijk heeft gelezen. Die techniek, waarbij de lach een ongemakkelijke herkenning is en geen bevrijdende ontspanning, is wat de Russische traditie van Gogol heeft geïnternaliseerd en doorgegeven.
De commentaar van Dostojevski dat 'wij allen uit Gogols Mantel zijn voortgekomen' verwijst naar de manier waarop Gogol de kleine ambtenaar als literair subject heeft gelanceerd: niet als komisch type maar als drager van een waardigheid die de samenleving hem ontzegt. Die combinatie van komisch en tragisch in hetzelfde personage, waarbij de lezer lacht en tegelijkertijd beseft dat het lachen hem medeplichtig maakt aan de vernedering van Akaki, is de techniek die Dostojevski en later Tsjechov hebben geïnternaliseerd als de kern van de Russische literaire moraal.
Buddenbrooks was de eerste roman van Thomas Mann — hij publiceerde het op vijfentwintigjarige leeftijd.